WAT IS HEPATITIS?

Hepatitis is een ontsteking (-itis) van de lever (hepatos) en de ziekte heeft daardoor dus een naam die het gevolg beschrijft. Deze ontsteking van de lever kan verschillende oorzaken hebben:

- virussen: virale hepatitis wordt veroorzaakt door verschillende virussen, die voornamelijk de lever aantasten;
- bacteriën, schimmels, parasieten;
- auto-immuunziektes, waarbij het eigen afweersysteem je eigen lichaam aanvalt;
- giftige stoffen: zoals bijvoorbeeld alcohol, drugs, medicijnen (zoals ibuprofen), mycotoxines, giftige planten en paddestoelen, etc;
- andere ziektebeelden die de lever aantasten, zoals tuberculose.

Deze site zal zich voornamelijk bezighouden met de verschillende types virale hepatitis.

HEPATITIS A

Algemeen
Hepatitis A is een zeer besmettelijke leveraandoening en wordt veroorzaakt door het Hepatitis-A-virus. Mensen, die besmet zijn met het Hepatitis-A-virus, kunnen heel snel anderen infecteren.

Het virus
Het Hepatitis A-virus is een zogenaamd RNA-virus uit de Picornaviridae-familie van virussen. Tot deze familie behoren ook de enterovirussen en de rhinovirussen (beter bekend als de oorzaak van de gewone verkoudheid bij mensen). Het Hepatitis-A-virus is het enige lid van zijn species/groep en vormt daarmee zijn eigen genus, genaamd hepatovirus. Het is een virus zonder envelop en is thermostabiel.

Hoe kun je besmet raken?
Het virus wordt gewoonlijk overgebracht door besmet water (vergeet hierbij niet groenten, fruit, ijsblokjes) en ontlasting (denk hierbij ook aan toiletbrillen, spoelknop en andere voorwerpen, die bij toiletgebruik kunnen worden aangeraakt). Door contact te hebben met deze voorwerpen kan het virus op je handen terechtkomen en daarna in je mond. Via je handen kan het virus vervolgens ook nog eens op je eetgerei en eten terechtkomen en daarna weer in je mond.
Ook door het eten van met het Hepatitis-A-virus besmet voedsel of drinken kan eenvoudig besmetting plaatsvinden.

Het Hepatitis-A-virus zit in de lever en in de ontlasting van iemand die besmet is.

Iedereen kan met het Hepatitis-A-virus besmet raken. Reizigers van en naar de (sub)tropen of landen met slechte sanitaire voorzieningen in het algemeen (de riolering en de drinkwaterleidingstelsen vertonen dan vaker breuken waardoor het drinkwater besmet kan raken) hebben de grootste kans om besmet te raken.

Wat zijn de symptomen?
Het verloop van de ziekte is in het algemeen mild, al kan het zeker in sommige gevallen ernstig zijn. Niet iedereen wordt ziek na een besmetting. Bij kinderen wordt de ziekte soms zelfs niet eens opgemerkt.

Wanneer de eventuele ziekteverschijnselen ontstaan treden die meestal na een incubatietijd van 2 tot 6 weken op. Het acute stadium duurt 2 tot 12 weken, terwijl algeheel herstel weken of zelf maanden kan duren.

De signalen en symptomen zijn geelzucht (oranje-gelige kleur van de huid en ogen), vermoeidheid, misselijkheid, gebrek aan eetlust, lichtkleurige diarree (stopverfkleurig), donkerkleurige urine (theekleurig), koorts, een pijnlijk gevoel in de onderbuik als gevolg van een vergrote lever.

Wat zou je moeten doen als…
Vaccinatie is mogelijk.

Met een eerste Hepatitis-A-vaccinatie ben je gedurende 6 maanden beschermd en wordt dus aanbevolen bij vacanties naar (sub)tropische bestemmingen. Indien je jezelf na 6 tot 12 maanden een tweede vaccinatie laat geven dan ben je zeker gedurende 10 jaar beschermd (en mogelijk voor de rest van je leven).

Er bestaat geen medicijn dat speciaal bestemd is voor de behandeling van Hepatitis-A. De patient geneest gewoonlijk binnen twee weken tot drie maanden. Complicaties komen zelden voor.

Mensen met een al bestaande chronische leverziekte en bejaarden lopen meer risico op een ernstiger verloop van een Hepatitis-A-besmetting.

Als je ooit besmet bent geweest met Hepatitis-A (en je bent daarvan genezen) dan ben je waarschijnlijk voor de rest van je leven geïmmuniseerd.

HEPATITIS B

Algemeen
Hepatitis B is een gevaarlijke en zeer besmettelijke virusziekte, die eenvoudig kan leiden tot een leverontsteking (de eigenlijke hepatitis). Uiteindelijk kan dit (in theorie) uitlopen op een potentieel levensbedreigende levercirrose. Het normale leverweefsel wordt dan vervangen door littekenweefsel. Dit kan op zijn beurt leiden tot ernstige complicaties, waaronder leverkanker of coma door hersenbeschadiging en kan zelfs fataal zijn.

Wanneer genezing niet plaatsvindt blijft het Hepatitis-B-virus in het lichaam aanwezig en dat maakt deze mensen drager.

Het virus
Het Hepatitis-B-virus behoort tot de familie van hepadna-viridae (hepa betekent dat het virus zich in de lever vermenigvuldigt en dna betekent dat het genoom uit DNA bestaat).
Er bestaat geen verwantschap met andere hapatotrope ('leverminnende') virussen, zoals het Hepatitis-A-virus en het Hepatitis-C-virus. Het complete virion is ongeveer 42 nm groot. 


Tot voor kort meende men dat het Hepatitis-B-Virus alleen bij mensen voorkwam en dat zou theoretisch betekenen dat, indien voldoende mensen gevaccineerd zouden worden, het virus uitgeroeid zou kunnen worden. In 2013 ontdekten wetenschappers  echter dat vleermuizen in Midden-Amerika, Afrika en Zuidoost Azië besmet konden zijn met onbekende varianten van het Hepatitis-B-virus. Bovendien zijn ondertussen ook bedwantsen en muskieten verspreiders van het Hepatitis-B-Virus gebleken. Gerelateerde, maar voor de mens (nog) niet-ziekmakende Hepatitis-B-virussen komen voor bij eenden, ganzen, reigers, knaagdieren en andere dieren.

De strijd is dus nog lang niet gestreden.

Hoe kun je besmet raken?
Het virus bevindt zich in lichaamsvloeistoffen (bloed, wondvocht, speeksel, sperma, vaginaal vocht, etc.). Het virus is erg weerbarstig en kan voor langere tijd buiten het lichaam overleven. Denk hierbij aan al opgedroogd bloed op de grond.

De besmetting kan op verschillende manieren plaatsvinden. Het belangrijkste is bloedcontact. Dit kan gebeuren wanneer besmet bloed in (micro-)wondjes, slijmvliezen of ogen terechtkomt. Microwondjes kunnen het resultaat zijn van scheren of insectenbeten.

Overdracht van het virus kan plaatsvinden door onveilige sex (inclusief voorspel), drugsgebruik (delen van naalden en spuiten), het gebruik van niet-steriele instrumenten wanneer je een tattoo of piercing laat zetten, en van moeder op kind (gedurende de geboorte).

Wat zijn de symptomen?
De symptomen van Hepatitis B beginnen na 10 tot 28 dagen, maar veel net-geinfecteerde mensen vertonen in het geheel nog geen symtomen. Als ze wel ziekteverschijnselen vertonen dan hebben ze griepachtige klachten, waaronder verlies van eetlust, misselijkheid, vermoeidheid, pijn in spieren en gewrichten, milde koort, en soms geelzucht.

De ziekte duurt van enkele weken tot enkele maanden. Er treden lang niet altijd ziekteverschijnselen op.

De enige manier om te weten te komen of je besmet bent met Hepatitis B, of je besmet bent geweest en daarvan hersteld bent, of dat je chronisch besmet bent, is om je in het ziekenhuis te laten testen op Hepatitis B.

Wat moet je doen als…
Vaccinatie is mogelijk (sinds 1982).

Risicoberoepen (veelal medisch georienteerde beroepen waarbij je de kans loopt met besmet bloed in aanraking te komen) dienen volgens de Arbo-wetgeving tegen Hepatitis B gevaccineerd te worden.

Je kunt je preventief laten vaccineren tegen Hepatitis B. Deze vaccinatie bestaat in totaal uit minimaal drie prikken, die met vaste tussenpozen worden toegediend. Vervolgens moet er een bloedonderzoek plaatsvinden om te kijken of het lichaam voldoende antistoffen heeft aangemaakt. Dit heet het bepalen van de 'titer'. Niet iedereen reageert namelijk op dezelfde manier op de vaccinatie. Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld een vaccinatie tegen tetanus; die werkt voor iedereen zo'n beetje hetzelfde. Er zijn mensen waarbij het vaccin onvoldoende aanslaat en zij blijven dus onbeschermd.

Bij een voldoende hoge titer-score ben je verzekerd van een maximale werkingsduur van het vaccin. Wanneer blijkt dat de titer-score minder is dan kun je een zogenaamd 'booster-shot' krijgen, een extra vierde prik.

Als je immuniteit goed genoeg is ben je voor minimaal 25 jaar beschermd (en zeer waarschijnlijk voor de rest van je leven). Deze schijnbare onzekerheid bestaat omdat het vaccin pas sinds 1982 wordt gebruikt.


HEPATITIS C

Algemeen
Hepatitis C is een gevaarlijke en zeer besmettelijke virusziekte, die eenvoudig kan leiden tot een leverontsteking (de eigenlijke hepatitis). Uiteindelijk kan dit (in theorie) uitlopen op een potentieel levensbedreigende levercirrose. Het normale leverweefsel wordt dan vervangen door littekenweefsel. Dit kan op zijn beurt leiden tot ernstige complicaties, waaronder leverkanker of coma door hersenbeschadiging en kan zelfs fataal zijn.

Wanneer genezing niet plaatsvindt blijft het Hepatitis-C-virus in het lichaam aanwezig en dat maakt deze mensen drager.

Het Hepatitis-C-virus werd in 1988 ontdekt als zijnde de belangrijkste oorzaak van non-Hepatitis- A, non-Hepatitis-B. Dit betekent dat wetenschappers voor dat jaar bekend waren met het feit dat er een virus zou moeten bestaan dat verantwoordelijk was voor het ontstaan van een bepaalde vorm van Hepatitis, maar dat het geen Hepatitis A of Hepatitis B kon zijn. Je kon namelijk al getest worden op de aanwezigheid van die twee laatste vormen. Pas in 1992 kwam er een test beschikbaar die goed genoeg was om Hepatitis C vast te stellen.

Hepatatis C bestaat in veel verschillende varianten, die genotypes genoemd worden, en die wetenschappers voor grote problemen blijven stellen om een vaccin te ontwikkelen dat tegen alle varianten bescherming biedt.

Bovendien: Hepatitis C muteert vaak ook nog eens in al geïnfecteerde patiënten waardoor, zelfs als er een effectief werkend vaccin wordt ontwikkeld, dat eventuele vaccin nutteloos kan blijken als een nieuwe virus-variant in het lichaam is ontstaan.

Hoe kun je besmet raken?
Hoe kun je besmet raken? Het virus bevindt zich in lichaamsvloeistoffen (bloed, wondvocht, speeksel, sperma, vaginaal vocht, etc.). Het virus is erg weerbarstig en kan voor langere tijd buiten het lichaam overleven. Denk hierbij aan al opgedroogd bloed op de grond.

De besmetting kan op verschillende manieren plaatsvinden. Het belangrijkste is bloedcontact. Dit kan gebeuren wanneer besmet bloed in (micro-)wondjes, slijmvliezen of ogen terechtkomt. Microwondjes kunnen het resultaat zijn van scheren of insectenbeten.

Overdracht van het virus kan gebeuren door onveilige sex (inclusief voorspel), drugsgebruik (delen van naalden en spuiten), het gebruik van niet-steriele instrumenten wanneer je een tattoo of piercing laat zetten, en van moeder op kind (gedurende de geboorte).

Je loopt bovendien risico als je ooit voor 1992 een bloedtransfusie hebt gehad of bent behandeld met een stollingspreparaat tegen hemofilie (bloederziekte) voor 1987 omdat daarvoor geen test voor Hepattis C beschikbaar was. Daarom wordt het soms de 'silent killer' genoemd: je merkt pas na tientallen jaren dat je besmet ben en je lever al te ernstig is aangetast door Hepatitis C.

Wat zijn de symptomen?
Het verloop van Hepatitis C kan ernstiger zijn als die van Hepatitis A of Hepatitis B.

De eerste symptomen van Hepatitis C komen gewoonlijk na 2 tot 26 weken aan het licht. Maar veel net geïnfecteerde mensen vertonen in het geheel nog geen symptomen. Als ze wel ziekteverschijnselen vertonen dan hebben ze vaak griepachtige klachten, waaronder verlies van eetlust, misselijkheid, vermoeidheid, pijn in spieren en gewrichten, milde koorts, hoofdpijn, maag- en darmklachten, donkerkleurige urine, en soms geelzucht.

De meerderheid van mensen, die besmet zijn met Hepatitis C vertonen geen enkel symptoom.

De ziekte duurt van enkele weken tot enkele maanden.

De enige manier om te weten te komen of je besmet bent met Hepatitis C, of je besmet bent geweest en daarvan hersteld bent, of dat je chronisch besmet bent, is om je in het ziekenhuis te laten testen op Hepatitis C.

Wat moet je doen als…
Vaccinatie tegen Hepatitis C is (nog) niet mogelijk.

Er wordt door de farmaceutische industrie hard gewerkt aan een vaccin en een bruikbaar vaccin wordt binnen een jaar of tien op de markt verwacht.

Risico groepen (zoals werknemers in de gezondheidszorg en bij de politie) lopen een behoorlijk risico op besmetting met Hepatitis C.

Er bestaat geen algemeen werkende therapie. De meeste volwassenen herstellen zonder enige ingreep van medici binnen zes maanden na het moment van infecteren en een behandeling wordt gedurende deze periode niet aanbevolen. Als je echter na die periode nog geïnfecteerd blijkt te zijn, dan wordt je als chronische geïnfecteerd gezien en je behandelend arts zal je een bepaalde vorm van therapie voorschrijven.

Een zes maanden lange kuur van anti-virale middelen, zoals interferon, kan worden voorgeschreven, maar zal lang niet altijd aan blijken te slaan. Nieuw is het middel boceprevir, dat onder de merknaam Victrelis door Merck op de markt wordt gebracht. Test wijzen uit dat zo'n beetje een derde van alle patiënten na een kuur met het middel virusvrij blijken te zijn. Het middel is echter nog niet in Nederland toegelaten.

Het drinken van alcohol en het roken van sigaretten kunnen je leverproblemen verergeren en de werkzaamheid van de medicijnen negatief beïnvloeden.

HEPATITIS D

Algemeen
Hepatitis D is een besmettelijke leverziekte, die alleen voorkomt in combinatie met een Hepatitis B-infectie.

Het virus
Hepatitis D wordt veroorzaakt door het hepatitis delta virus, een defectief RNA-virus. Het Hepatitis D-virus heeft de hulp nodig van een ander hepadna-virus, zoals het Hepatitis B-virus, om zichzelf te kunnen vermenigvuldigen.

Het Hepatitis D-virus is het enig bekende dierlijke virus waarvan bekend is dat het een cirkelvormig RNA genoom heeft.

Hoe kun je besmet raken?
Het virus wordt op dezelfde manier overgebracht als het Hepatitis B-virus.

Het virus wordt aangetroffen in lichaamsvloeistoffen (bloed, wondvocht, speeksel, sperma, vaginaal vocht, urine, etc.) van een geïnfecteerd persoon.

De infectie kan op verschillende manieren plaatsvinden. De meest belangrijke is bloedcontact. Dit kan gebeuren wanneer besmet bloed in (micro-)wondjes, slijmvliezen of ogen terechtkomt. Microwondjes kunnen het resultaat zijn van scheren of insectenbeten.

Overdracht van het virus kan gebeuren door onveilige sex (inclusief voorspel), drugsgebruik (delen van naalden en spuiten), het gebruik van niet-steriele instrumenten wanneer je een tattoo of piercing laat zetten, en van moeder op kind (gedurende de geboorte).

Wat zijn de symptomen?
Het Hepatitis D-virus verergert de symptomen van de Hepatitis-B-infectie en beïnvloedt het verloop van de ziekte negatief. Het kan leiden tot een zeer snel intredende leverdood met een fatale afloop. Het ziektebeeld wordt in Brazilië Lábrea Fever genoemd en bijna 90% van alle patiënten zal deze combi-infectie niet overleven.

Wat moet je doen als…
Vaccinatie tegen Hepatitis D is (nog) niet mogelijk en er bestaat geen specifieke behandeling.

Maar omdat het Hepatitis D-virus afhankelijk is van een Hepatitis B-infectie, kan een infectie met het Hepatitis D-virus worden voorkomen door een vaccinatie tegen Hepatitis B.

HEPATITIS E

Algemeen
Hepatitis E kwam tot voor kort alleen in tropische gebieden voor. In Nederland werd de eerste infectie, die niet met een tropisch verblijf in verband kon worden gebracht, in 2003 ontdekt. Sindsdien werden er jaarlijks zo'n 10 gevallen ontdekt. Ondertussen is ontdekt dat Hepatitis E voornamelijk een probleem is van jongvolwassenen waarvan zo'n 25% uiteindelijk aan de ziekte zal komen te overlijden[1].

Tegenwoordig zijn echter meer dan de helft van alle varkensfokkerijen in ons land besmet met het Hepatitis E-virus. Daardoor lopen ook boeren en consumenten een behoorlijk risico op besmetting. Het advies blijft dus ook hier gelden: goede hygiëne en bak het vlees goed.

Hepatitis E lijkt te bestaan uit een hele familie virussen: er zijn in ieder geval een viertal genotypes. Genotypes 1 en 2 zijn alleen aangetroffen bij mensen, terwijl Genotype 3 bij een hele serie zoogdieren kan voorkomen, waaronder varkens, konijnen en mensen. Genotype 4, tot slot, kan gevonden worden in mensen, wilde zwijnen en varkens. Behalve de menselijke variant zijn ook al varianten in vogels ontdekt; avian Hepatitis E (aHEV) [2].
Het virus
Het Hepatitis E-virus lijkt genetisch erg op Hepatitis A-virus. Het is een RNA-virus.

Hoe kun je besmet raken?
Het virus wordt op dezelfde manier overgebracht als het virus dat Hepatitis A veroorzaakt, maar ook door het eten van besmet vlees.

Wat zijn de symptomen?
De symptomen zijn gelijk aan die van Hepatitis A. De infectie kan een veel ernstiger verloop hebben bij zwangere vrouwen en kan leiden tot ziekteverschijnselen en zelfs de dood van de moeder en haar ongeboren kind. Ook kan de lever zodanig beschadigd raken dat een transplantatie noodzakelijk is.

Wat moet je doen als…
Vaccinatie tegen Hepatitis E is niet mogelijk, maar een vaccin is wel in ontwikkeling . Er bestaat geen specifieke behandeling.


[1] Dalton et al: Hepatitis E Virus: Current concepts and future perspective in Current Infectious Disease Reports - 2014
[2] Krog et al: Hepatitis E Virus Variant in Farmed Mink, Denmark in Emerging Infectious Diseases - 2013

HEPATITIS F

Algemeen
Er bestaan sporadische meldingen, afkomstig uit Zuidoost-Azie over het bestaan van een non-ABCDE-Hepatitis. Het is recentelijk vastgesteld dat het hier inderdaad een aparte vorm van het virus betreft en het heeft de naam Hepatitis-F gekregen.

Het virus
Op dit moment blijkt het virus nog onvindbaar.

How can you become infected?
Nog onbekend, maar het is waarschijnlijk dat het virus zal worden aangetroffen in lichaamsvloeistoffen (bloed, wondvocht, speeksel, sperma, vaginaal vocht, etc.) van een geïnfecteerd persoon.

Wat zijn de symptomen?
Na ongeveer 20 dagen treedt een acute leverinfectie op. Er wordt aangenomen dat de ziekte in 20% van alle gevallen een dodelijke afloop kent.

Wat moet je doen als...
Vaccinatie tegen Hepatitis F is niet mogelijk en er bestaat geen specifieke behandeling.

HEPATITIS G

Algemeen
Het Hepatitis-G-virus is pas recent in 1995 geïsoleerd.

Het Hepatitis-G-virus wordt vaak aangetroffen als ‘co-infectie’ met andere virussen, zoals Hepatitis-B, Hepatitis-C en het AIDS-virus.

Het virus virus
Het Hepatitis G-virus lijkt genetisch gezien erg veel op het Hepatitis C-virus. Ze hebben ongeveer 25% van hun moleculaire structuur gemeen. Het is RNA-virus en een lid van de familie van Flavivirussen.

Vrijwel tegelijkertijd met het ontdekken van het Hepatitis-G-virus werd ook het zogenoemde GB virus C (GB-C) ontdekt. Later is ontdekt dat het om hetzelfde virus ging. GB-A en GB-B zijn virussen die Tamarinde-aapjes besmetten, terwijl GB-C mensen kan besmetten.

Hoe kun je besmet raken?
Nog onbekend, maar het is waarschijnlijk dat het virus zal worden aangetroffen in lichaamsvloeistoffen (bloed, wondvocht, speeksel, sperma, vaginaal vocht, etc.) van een geïnfecteerd persoon.

De besmetting kan op verschillende manieren plaatsvinden. Het belangrijkste is bloedcontact. Dit kan gebeuren wanneer besmet bloed in (micro-)wondjes, slijmvliezen of ogen terechtkomt. Microwondjes kunnen het resultaat zijn van scheren of insectenbeten.

Overdracht van het virus kan plaatsvinden door onveilige sex (inclusief voorspel), drugsgebruik (delen van naalden en spuiten), het gebruik van niet-steriele instrumenten wanneer je een tattoo of piercing laat zetten, en van moeder op kind (gedurende de geboorte).

Wat zijn de symptomen?
Het Hepatitis-G-virus veroorzaakt vaak hardnekkige leverinfecties, die wel tot een jaar of negen kunnen duren bij 15 tot 30% van de geïnfecteerde volwassenen. Bovendien komt Hepatitis-G vaak voor in samenhang met andere infecties die de lever ook al aantasten.

Sommige onderzoeken lijken aan te tonen dat het Hepatitis-G-virus mogelijk het verloop van een Hepatitis-G-infectie en een AIDS-infectie kan vertragen.

Wat moet je doen als…
Vaccinatie tegen Hepatitis G is niet mogelijk en er bestaat geen specifieke behandeling, behalve rust.

HEPATITIS H

Algemeen
Wetenschappers krabben zich achter oren omdat ze maar niet kunnen verklaren waarom 10% tot 15% van alle patiënten, die een chronische Hepatitis-infectie hebben toch niet positief testen voor alle bekende varianten van Hepatitis.

Theoretisch kan dit het resultaat zijn van een besmetting met een nog onbekende Hepatitis-variant. Er bestaan wat aanwijzingen voor het bestaan van een Hepatitis-virus dat voorlopig de naam ‘non-A, non-E’ heeft gekregen, maar in de toekomst ongetwijfeld de naam Hepatitis-H zal krijgen.

Het virus
Nog onbekend.

Hoe kun je besmet raken?
Nog onbekend.

Wat zijn de symptomen?
Een chronische Hepatitis en de symptomen die daar normaal gesproken bijhoren.

Wat moet je doen als…
Vaccinatie tegen Hepatitis H is niet mogelijk en er bestaat geen specifieke behandeling.